Czerwone Gitary to jeden z najważniejszych zespołów w historii polskiej muzyki rozrywkowej, a ich piosenki od dekad znają kolejne pokolenia słuchaczy. Kiedy powstała grupa i jak wyglądały jej początki? W artykule przyglądam się najważniejszym datom oraz wydarzeniom, które ukształtowały zespół i zapoczątkowały jego niezwykłą karierę.
3 stycznia 1965 roku w kawiarni Cristal przy ul. Grunwaldzkiej 109 w gdańskim Wrzeszczu powstały Czerwone Gitary. Założyciele spotkali się między 11.00 a 14.30, trzy dni po rozwiązaniu zespołu Pięciolinie. Przy stole usiedli Bernard Dornowski, Krzysztof Klenczon, Jerzy Kossela, Henryk Zomerski, Jerzy Skrzypczyk i Seweryn Krajewski, a także Franciszek Walicki i Adam Dudziński. Ustalili, że stworzą grupę z własnym repertuarem i wyrazistym pomysłem na siebie.
Podczas pierwszego głosowania muzycy wybrali nazwę zespołu. Walicki zaproponował „Czerwone Gitary”, nawiązując do koloru instrumentów, a Kossela — „Maskotki”. Skoro już poruszamy ten temat to Sprawdź, gdzie kupić kostki do gitary. Zwyciężyła propozycja Walickiego. Kossela odpowiadał za muzyczny kierunek grupy, zaś Walicki kierował jej programem i stroną artystyczną. Muzycy chcieli rozwijać własny styl kompozycji, aranżacji i wykonania, zamiast kopiować zagraniczne zespoły. Tak przy kawie rozpoczęła się ich muzyczna historia.
Od pierwszego koncertu do statusu „polskich Beatlesów”
Zespół szybko przeszedł od planów do występów: kilkanaście dni po założeniu zagrał pierwszy koncert w Elblągu, a w kwietniu 1965 roku nagrał utwory dla Polskiego Radia. Tego samego roku wystąpił w sopockim Non-Stopie, wakacyjnym miejscu koncertów czołowych wykonawców rocka, po czym jesienią ruszył w trasę „Gramy i śpiewamy najgłośniej w Polsce”. W grudniu Seweryn Krajewski zastąpił Henryka Zomerskiego. Krajewski i Skrzypczyk używali na wczesnych plakatach pseudonimów Robert Marczak i Jerzy Geret, ponieważ jako uczniowie szkoły muzycznej mogli mieć kłopoty z występami w zespole bigbitowym.

Pierwsze wydawnictwo zespołu zawierało cztery piosenki: „Bo ty się boisz myszy”, „Taka jak Ty”, „Licz do stu” i „Pluszowe niedźwiadki”. Dla zainteresowanych: poznaj obecnych członków Metalliki i ich role. Rok później ukazał się album „To właśnie my”, który osiągnął nakład 160 tysięcy egzemplarzy; kolejna płyta sprzedała się w 240 tysiącach. Prasa z czasem ochrzciła grupę „polskimi Beatlesami”, choć muzycy konsekwentnie rozwijali własne brzmienie. Kawiarnia Cristal, dziś już nieistniejąca, zapisała się w historii polskiej muzyki jako miejsce narodzin zespołu, którego piosenki towarzyszyły kolejnym pokoleniom.
| Data | Wydarzenie |
|---|---|
| 3.01.1965 | Założenie zespołu w kawiarni Cristal, Gdańsk-Wrzeszcz |
| 1965 | Pierwszy skład: Dornowski, Klenczon, Kossela, Skrzypczyk, Zomerski |
| 1965 | Nazwa: Czerwone Gitary; propozycja Franciszka Walickiego |
| 1965 | Pierwszy koncert: Elbląg |
| IV 1965 | Pierwsze nagrania dla Polskiego Radia |
| 1965 | Występy w sopockim Non-Stopie; debiutancka płyta: 4 utwory |
| Jesień 1965 | Pierwsza trasa: „Gramy i śpiewamy najgłośniej w Polsce” |
| XII 1965 | Zomerski odchodzi; dołącza Seweryn Krajewski |
| 1966 | Ukazuje się album „To właśnie my” |
Pierwszy skład zespołu i późniejsze zmiany
Skład Czerwonych Gitar zmieniał się na przestrzeni lat, a odejścia i powroty muzyków kształtowały historię zespołu.
- Początki i założyciele: Muzycy założyli zespół 3 stycznia 1965 roku w gdańskiej kawiarni „Cristal”. Pierwszy skład tworzyli Bernard Dornowski, Krzysztof Klenczon, Jerzy Kossela, Jerzy Skrzypczyk i Henryk Zomerski. Wcześniej grali m.in. w Pięciolinii i Grupie X.
- Nazwa i założenia: Franciszek Walicki zaproponował nazwę „Czerwone Gitary”, nawiązującą do koloru instrumentów. Kossela zgłosił konkurencyjną propozycję „Maskotki”. Zespół chciał rozwijać własny styl kompozycji, aranżacji i wykonania, czerpiąc z polskich i słowiańskich tradycji zamiast kopiować zagranicznych wykonawców.
- Pierwsze zmiany: W grudniu 1965 roku Zomerski odszedł, a zastąpił go Seweryn Krajewski, który wcześniej występował z zespołem gościnnie. Rok później grupę opuścił Kossela.
- Odejście Krzysztofa Klenczona: Klenczon rozpoczął karierę solową w 1970 roku. Współtworzył wiele znanych piosenek Czerwonych Gitar, m.in. „Biały krzyż”, „Kwiaty we włosach” i „Maturę”.
- Kolejne roszady i powrót: Krajewski odszedł wiosną 1997 roku, a Dornowski — dwa lata później. W tym okresie do zespołu wrócili Kossela i Zomerski, który zmarł w 2011 roku. Po przerwie Czerwone Gitary ponownie wystąpiły na polskiej scenie w 1991 roku.
- Skład opisany w źródłach: Relacja z jubileuszu 50-lecia wymienia Kosselę, Skrzypczyka, Mieczysława Wądołowskiego, Dariusza Olszewskiego, Marcina Niewęgłowskiego i Arkadiusza Wiśniewskiego. W kolejnych latach zespół koncertował, a jego skład się zmieniał.
Debiutanckie nagrania i koncerty w 1965 roku
Czerwone Gitary powstały na początku stycznia, gdy muzycy spotkali się w gdańskiej kawiarni „Cristal”. Zespół tworzyli Bernard Dornowski, Krzysztof Klenczon, Jerzy Kossela, Jerzy Skrzypczyk i Henryk Zomerski. Franciszek Walicki zaproponował nazwę „Czerwone Gitary”, która pokonała „Maskotki” i nawiązywała do barwnych instrumentów muzyków. Grupa chciała wypracować własny styl, zamiast kopiować zagraniczne zespoły.
Kilkanaście dni po założeniu zespół zagrał pierwszy koncert w Elblągu, a w kwietniu nagrał piosenki dla Polskiego Radia. Latem występował w sopockim Non-Stopie, popularnym miejscu spotkań fanów rocka. W tym samym roku wydał debiutancką małą płytę z czterema utworami: „Bo ty się boisz myszy”, „Taka jak Ty”, „Licz do stu” i „Pluszowe niedźwiadki”. Podczas koncertów gościnnie pojawiał się z zespołem Seweryn Krajewski.

Na debiutanckiej małej płycie znalazły się cztery utwory:
- „Bo ty się boisz myszy”
- „Taka jak Ty”
- „Licz do stu”
- „Pluszowe niedźwiadki”
Czerwone Gitary szybko zdobyły sympatię publiczności, łącząc własny styl z energią rockowych koncertów. Ich początki zapowiadały karierę, która na trwałe zapisała się w historii polskiej muzyki.
Tłum napierał na garderobę, a zespół rozpalał polskie sceny
Jesienią Czerwone Gitary ruszyły w pierwszą trasę pod hasłem „Gramy i śpiewamy najgłośniej w Polsce”. Koncert w Domu Kultury w Pasłęku przyciągnął tak liczny tłum, że fani napierali na garderobę, a drzwi trzeba było zastawić szafami. Początki przyniosły też pewne ograniczenia: ponieważ Jerzy Skrzypczyk i Seweryn Krajewski uczyli się w szkole muzycznej, na części plakatów ukrywano ich nazwiska pod pseudonimami.
Najbardziej uderza mnie energia, z jaką zespół przeszedł od radiowych nagrań do koncertów przed rozentuzjazmowaną publicznością. Już w pierwszym sezonie Czerwone Gitary zdobyły wiernych słuchaczy, a ich sceniczny rozmach przyniósł porównania do Beatlesów. Kolejne ważne nagrania miały dopiero nadejść, lecz to debiutanckie miesiące nadały tej historii rozpęd.
Ciekawostka: podczas pierwszej trasy koncertowej w 1965 roku popularność zespołu była tak duża, że w Pasłęku drzwi do garderoby trzeba było zabezpieczyć szafami przed napierającym tłumem fanów.
Nazwa Czerwone Gitary i jej pochodzenie
Nazwę Czerwone Gitary zainspirował kolor instrumentów muzyków. Propozycję zgłosił Franciszek Walicki, kierownik programowo-artystyczny zespołu. Krótka i wyrazista nazwa od razu podkreślała charakter młodej grupy.

Nie wszyscy popierali ten pomysł: Jerzy Kossela zaproponował „Maskotki”. Muzycy rozstrzygnęli spór w głosowaniu podczas spotkania założycielskiego w gdańskiej kawiarni „Cristal” we Wrzeszczu. Zespół powstał 3 stycznia 1965 roku, wyrastając z wcześniejszych formacji Pięciolinie i Grupa X. Pierwszy skład tworzyli Bernard Dornowski, Krzysztof Klenczon, Jerzy Kossela, Jerzy Skrzypczyk i Henryk Zomerski. Coś dla zainteresowanych: poznaj podstawy tworzenia muzyki elektronicznej.
Czerwone Gitary szybko zdobyły popularność dzięki własnym piosenkom i energetycznym występom. Ich historia pokazuje, że polska muzyka młodzieżowa potrafiła wypracować własne, rozpoznawalne brzmienie.
Własne brzmienie zamiast kopiowania Beatlesów
Czerwone Gitary stawiały na własne kompozycje i aranżacje, bo chciały rozwijać polską piosenkę młodzieżową, a nie naśladować zagranicznych wykonawców. Mimo to prasa nazwała je „polskimi Beatlesami”, wskazując na gitarowe brzmienie i sceniczną energię grupy.
W kwietniu 1965 roku zespół nagrał pierwsze utwory dla Polskiego Radia, a latem występował w sopockim Non-Stopie. Jesienią wyruszył w trasę pod hasłem „Gramy i śpiewamy najgłośniej w Polsce”. Nazwa zespołu od początku łączyła więc kolor gitar z jego wyrazistym charakterem.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Kiedy powstały Czerwone Gitary?Zespół powstał 3 stycznia 1965 roku. Spotkanie założycielskie odbyło się w kawiarni Cristal w gdańskim Wrzeszczu.
Kto tworzył pierwszy skład Czerwonych Gitar?Pierwszy skład tworzyli Bernard Dornowski, Krzysztof Klenczon, Jerzy Kossela, Jerzy Skrzypczyk i Henryk Zomerski. W grudniu 1965 roku Zomerskiego zastąpił Seweryn Krajewski.
Skąd wzięła się nazwa Czerwone Gitary?Nazwę zaproponował Franciszek Walicki, nawiązując do koloru instrumentów muzyków. W głosowaniu pokonała propozycję Jerzego Kosseli — „Maskotki”.
Gdzie i kiedy Czerwone Gitary zagrały pierwszy koncert?Pierwszy koncert zespół zagrał kilkanaście dni po założeniu, w Elblągu. W kwietniu 1965 roku nagrał też pierwsze utwory dla Polskiego Radia.
Jakie utwory znalazły się na debiutanckiej płycie zespołu?Na pierwszym wydawnictwie znalazły się „Bo ty się boisz myszy”, „Taka jak Ty”, „Licz do stu” i „Pluszowe niedźwiadki”. W 1966 roku ukazał się album „To właśnie my”, który osiągnął nakład 160 tysięcy egzemplarzy.











